Sayın Editör,

Konal’ın (1), doğumsal kalp cerrahisi uygulanan 107 infantta kardiyopulmoner baypas sırasında kaydedilen yakın kızılötesi spektroskopi (NIRS), laktat ve hematokrit değerlerinin ameliyat sonrası pediyatrik mortalite skorlarıyla ilişkisini incelediği çalışmasını ilgiyle okuduk. NIRS değerinde bazal değere göre %10’luk bir düşüşün mortalite skorlarında anlamlı artışla ilişkili bulunması, ulusal bir pediyatrik kohorttan gelen değerli bir katkıdır.

Negatif bulgulardan birinin yorumuna ilişkin bir gözlemimizi paylaşmak isteriz. Hematokrit çalışmada tek başına bir değişken olarak ele alınmış ve mortalite skorlarıyla ilişki saptanmamıştır. Ancak hematokrit, oksijen sunumunun (DO₂) yalnızca bir bileşenidir; DO₂, indekslenmiş pompa akımı ile arteriyel oksijen içeriğinin çarpımıdır. Hematokritteki bir düşüş pompa akımının artırılmasıyla önemli ölçüde telafi edilebileceği gibi, akımın düşük olduğu durumlarda kabul edilebilir bir hematokrit değeri yetersiz bir DO₂ ile birlikte bulunabilir. Bu nedenle hematokrit için elde edilen negatif sonuç, DO₂ ile sonuçlar arasında ilişki olmadığı anlamına gelmemekte; bileşenler yerine bileşik değişkenin analiz edilmesinin daha bilgilendirici olabileceğini düşündürmektedir.

Bu öneri, çalışmanın veri seti açısından kuramsal değil uygulanabilir niteliktedir. Hematokrit ve kan gazı değerleri bypass süresince dört ayrı zaman noktasında zaten kaydedilmiştir ve indekslenmiş pompa akımı her perfüzyon kayıt formunda genellikle rutin olarak kayıt altına alınmaktadır. Dolayısıyla nadir DO₂ değeri, ek bir ölçüm gerektirmeksizin geriye dönük olarak hesaplanabilir. Bu durum, yazarın kısıtlılıklar bölümünde belirttiği NIRS cihazı ve prob teminine ilişkin güçlükler göz önüne alındığında ayrıca değerlidir.

Merkezimizde bypass uygulanan 40 infantı kapsayan kohortumuzda, 360 mL/dk/m²’nin altındaki nadir DO₂ değeri, bypass süresiyle birlikte ameliyat sonrası akut böbrek hasarı ile bağımsız olarak ilişkili bulunmuştur (olasılık oranı 4,48, %95 güven aralığı 1,93-10,40) (2). Literatürde 340-353 mL/dk/m² aralığında benzer eşik değerler bildirilmiştir (3, 4).

İkinci bir öneri sonlanım seçimine ilişkindir. PRISM ve PIM2, fizyolojik bozulmadan yola çıkarak mortalite riskini tahmin etmek üzere geliştirilmiş araçlardır; RACHS-1 ise uygulanan cerrahi işlemle belirlenmekte ve bypass öncesinde tanımlanmaktadır. Bu nedenle saptanan ilişkilerin, cerrahi karmaşıklığın hem daha uzun bypass süresi hem de daha belirgin desatürasyon ile birlikte gitmesinden kısmen etkilenmiş olabileceği düşünülebilir. Akut böbrek hasarı, düşük kalp debisi sendromu veya mekanik ventilasyon süresi gibi organa özgü sonlanımlar, ameliyat sırasındaki perfüzyona daha duyarlı olabilir ve rutin kayıtlardan kolaylıkla elde edilebilir; doğumsal kalp cerrahisi sonrası akut böbrek hasarı merkezimizde farklı sınıflama sistemleri kullanılarak daha önce değerlendirilmiştir (5).

Yazarı, yeterince çalışılmamış bir soruyu ulusal veriye dayanarak ele aldığı için kutlar, bu görüşlerin ileriki analizlere katkı sunmasını dileriz.